Spis treści
„Nie wyglądasz jak osoba uzależniona” – i właśnie dlatego masz problem
„Nie wyglądasz jak osoba uzależniona” – to zdanie często brzmi jak komplement, nie jak uzależnienie i właśnie dlatego masz problem. Ma uspokajać, zdejmować niepokój, oddalać podejrzenia. Problem w tym, że właśnie ono najczęściej pozwala uzależnieniu rozwijać się w ciszy i ukryciu. Bo współczesne uzależnienia coraz rzadziej mają twarz człowieka zaniedbanego i „z marginesu”. Coraz częściej dotyczą ludzi, którzy pracują, dbają o siebie, mają rodziny i pozornie dobrze funkcjonują. I właśnie dlatego tak długo pozostają niezauważone – przez otoczenie, a przede wszystkim przez samych siebie.
Najbardziej niebezpieczny mit o uzależnieniu
„Ty? Uzależniony? Przecież masz pracę, rodzinę, dbasz o siebie, dobrze wyglądasz” – to jedno z najbardziej krzywdzących i jednocześnie najbardziej niszczących zdań, jakie słyszą osoby uzależnione.
Bo uzależnienie nie ma twarzy, nie nosi tabliczki informacyjnej i bardzo często świetnie się maskuje.
Współczesne uzależnienia coraz rzadziej wyglądają jak stereotypowy obraz człowieka „z marginesu”. Coraz częściej dotyczą:
menedżerów
lekarzy
nauczycieli
przedsiębiorców
matek i ojców
studentów
ludzi aktywnych, zadbanych, uśmiechniętych
I właśnie dlatego są tak długo niezauważane – przez otoczenie, ale przede wszystkim przez samą osobę uzależnioną.
Warto przeczytać: Ile trzeba pić, żeby być alkoholikiem?
Czym jest uzależnienie wysokofunkcjonujące?
Coraz częściej mówi się o zjawisku uzależnienia wysokofunkcjonującego (ang. high-functioning addiction).
To sytuacja, w której:
osoba pracuje, zarabia, utrzymuje rodzinę
realizuje obowiązki społeczne
z zewnątrz wygląda na „ogarniętą”
a jednocześnie jej życie jest coraz bardziej sterowane przez substancję lub zachowanie
„Nie piję rano. Nigdy nie spóźniłem się do pracy. Skoro wszystko działa, to chyba nie jestem alkoholikiem” – mówił 42-letni Paweł, który trafiał do terapii dopiero po rozpadzie małżeństwa.
Warto przeczytać: Piję alkohol tylko wieczorami
Dlaczego wygląd tak skutecznie oszukuje?
Bo wierzymy w fałszywy obraz uzależnienia
W głowie wielu ludzi uzależniony to ktoś:
zaniedbany
bez pracy
agresywny
„staczający się”
Tymczasem większość osób uzależnionych przez lata funkcjonuje pozornie normalnie.
„Miałam perfekcyjny makijaż, świetną sylwetkę, firmę, klientów. Alkohol piłam wieczorami. Nikt nie wiedział. Nawet ja sama nie chciałam wiedzieć” – opowiada 38-letnia Anna.
Warto przeczytać: Czy można być uzależnionym od piwa?
Mechanizm iluzji i zaprzeczania – największy sprzymierzeniec uzależnienia
Jednym z podstawowych mechanizmów choroby uzależnienia jest:
minimalizowanie problemu
racjonalizowanie
porównywanie się z „gorszymi”
tworzenie pozorów kontroli
„Skoro inni piją więcej, to ja nie mam problemu.”
„Skoro nie piję codziennie, to nie jestem uzależniony.”
„Skoro pracuję, to wszystko jest pod kontrolą.”
Uzależnienie nie pyta o status społeczny, wygląd ani inteligencję.
Jak zaczyna się niewidzialne uzależnienie?
Bardzo niewinnie:
„należy mi się po ciężkim dniu”
„to tylko na odstresowanie”
„bez tego nie potrafię zasnąć”
„lepiej się wtedy czuję”
„łatwiej mi rozmawiać z ludźmi”
Z czasem:
pojawia się regularność
potem przymus
potem utrata kontroli
a na końcu życie kręci się wokół jednej rzeczy
Bardzo ciekawy artykuł: Uzależnienie kobiet od alkoholu
„Przecież masz wszystko” – czyli dlaczego sukces nie chroni przed uzależnieniem
Uzależnienie nie wynika z braku pieniędzy czy słabej woli. Bardzo często wynika z:
przewlekłego stresu
presji
napięcia emocjonalnego
nierozwiązanych problemów wewnętrznych
pustki
braku kontaktu ze sobą
„Im lepiej mi szło w pracy, tym bardziej piłem. Alkohol był moją jedyną nagrodą i jedynym hamulcem” – mówi 49-letni Marek.
Co widzą bliscy, a czego często nie potrafią nazwać?
Rodzina i partnerzy często mówią:
„Jesteś coraz bardziej nieobecny”
„Niby jesteś, ale jakby cię nie było”
„Wszystko kręci się wokół twojego nastroju”
„Boimy się cokolwiek powiedzieć”
„Nie leżał pijany. Ale przestał z nami rozmawiać. Zawsze był zmęczony. Albo drażliwy. Albo nieobecny” – mówi żona pacjenta w terapii.
Przeczytaj również: Dlaczego kobiety piją alkohol w samotności?
Najgroźniejsze uzależnienia to te, których nie widać
Szczególnie podstępne są:
alkohol „wieczorny”
leki uspokajające i nasenne
narkotyk
zagrożenie online
pornografia
media społecznościowe
praca jako ucieczka (pracoholizm)
Bo:
nie burzą od razu życia
długo nie mają widocznych konsekwencji
niszczą powoli, od środka
Warto przeczytać: Kłamstwa i mechanizmy obronne w aktywnym uzależnieniu
Skąd masz wiedzieć, że to już problem?
Zadaj sobie kilka pytań:
Czy próbowałeś przestać i nie wyszło?
Czy myślisz o tym częściej niż chcesz?
Czy ukrywasz skalę przed innymi?
Czy czujesz niepokój, gdy tego nie ma?
Czy to reguluje twoje emocje?
Jeśli choć na kilka odpowiedzi odpowiadasz „tak” – to sygnał alarmowy.
Warto przeczytać: Objawy uzależnienia od narkotyków
„Gdybym był prawdziwym alkoholikiem, to już bym nie pracował” – czyli fałszywe progi
Uzależnienie to proces, a nie stan zero-jedynkowy.
Nikt nie budzi się pewnego dnia jako „człowiek z dna”.
To równia pochyła, która potrafi trwać latami.
Warto przeczytać: Jak przestać brać narkotyki?
Dlaczego osoby wysokofunkcjonujące trafiają na terapię najpóźniej?
Bo:
mają argumenty
mają dowody
mają wymówki
mają porównania
mają pozory kontroli
I często trafiają dopiero gdy:
rozpada się związek
pojawia się depresja
pojawia się lęk
zdrowie zaczyna się sypać
„coś w środku pęka”
Jedyną i skuteczną metodą leczenia każdego uzależnienia jest terapia uzależnienia. Nie czekaj, aż będzie za późni!
Warto przeczytać: Pomoc dla alkoholika oraz Jak pomóc alkoholikowi wyjść z nałogu?
Jak wygląda prawdziwe trzeźwienie?
To nie tylko:
„przestać pić / brać / grać”
Do:
nauczyć się regulować emocje
zrozumieć, przed czym uciekałeś
odbudować relacje
nauczyć się żyć bez „protezy emocjonalnej”
Najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy wyglądam jak uzależniony?”
Najważniejsze pytanie brzmi:
„Czy bez tego potrafię normalnie żyć?”
Warto przeczytać: Jak myśli osoba uzależniona?
Podsumowanie: uzależnienie nie ma twarzy – ma mechanizmy
Jeśli:
funkcjonujesz, ale coraz mniej żyjesz
kontrolujesz, ale coraz bardziej się boisz
„radzisz sobie”, ale jesteś coraz bardziej pusty
To być może nie wyglądasz na osobę uzależnioną.
I właśnie dlatego problem może być już bardzo głęboko rozwinięty – Pomoc dla uzależnionych w Krakowie
Jeżeli mieszkasz w Krakowie lub najbliższej okolicy to ta oferta terapii uzależnień Kraków jest właśnie dla Ciebie!
Najważniejsze zagadnienia dotyczące wyglądu osób uzależnionych
- Uzależnienie nie ma twarzy: Uzależnione osoby często wyglądają na zadbane, stabilne i nie noszą charakterystycznych oznak, co utrudnia dostrzeżenie problemu przez otoczenie.
- Współczesne uzależnienia dotykają różnych grup społecznych: Uzależnienia coraz częściej dotyczą osób aktywnych, odnoszących sukcesy, takich jak menedżerowie, lekarze czy rodzice, a nie tylko stereotypowych 'z marginesu’.
- Istota uzależnienia wysokofunkcjonującego: Takie uzależnienie pozwala osobie funkcjonować na powierzchni, choć jej życie jest coraz bardziej sterowane przez substancję lub zachowanie, mimo pozorów normalności.
- Iluzja kontroli i mechanizm zaprzeczania: Osoby uzależnione minimalizują problem, racjonalizują swoje zachowania i tworzą pozory kontroli, co utrzymuje ich w błędnym przekonaniu o braku problemu.
- Wczesne symptomy i rozpoznanie uzależnienia: Zaczyna się od nawyków maskujących problem, które z czasem stają się regularnością, przymusem i utratą kontroli, prowadząc do życia skupionego na substancji czy zachowaniu.
